उद्या गोदामाईच्या साक्षीने घडणार सुवर्ण इतिहास…!
महामहिम राष्ट्रपतींच्या हस्ते कुंभमेळ्याच्या धर्मध्वजाचे आरोहण होणार आहे.
एक ऐतिहासिक क्षण… एक दिव्य सोहळा… आणि साक्षीदार होणार संपूर्ण नाशिक!
पवित्र ध्वजारोहणाचा मंगलमय क्षण आणि विश्वविक्रमी महागोदाआरतीचा भव्य सोहळा! श्रद्धा, संस्कृती आणि गौरवाच्या या अभूतपूर्व पर्वासाठी सज्ज आहे आपली कुंभनगरी!
कुंभमेळ्यामध्ये धर्मध्वज आणि त्याच्या ध्वजारोहण सोहळ्याला अनन्यसाधारण धार्मिक, आध्यात्मिक आणि पौराणिक महत्त्व आहे. कुंभमेळ्याची औपचारिक आणि मंगल सुरुवात ही या पवित्र ध्वजाच्या उभारणीने (ध्वजारोहणाने) होते. सिंहस्थ कुंभमेळ्याचा विधीवत प्रारंभ पहिल्या स्नानाच्या दिवशी नसून ध्वजारोहणाच्या सोहळ्याने होतो. या सोहळ्यात विविध आखाड्यांचे साधू, महंत आणि पुरोहित एकत्र येतात आणि पवित्र भगव्या ध्वजाचे आरोहण करतात. याद्वारे संपूर्ण जगाला कुंभमेळा पर्व सुरू झाल्याचा संदेश दिला जातो.
अशी धार्मिक श्रद्धा आहे की, कुंभमेळ्याच्या पुण्यकाळात पृथ्वीवरील विविध पवित्र तीर्थे आणि देव-देवतांचे त्या क्षेत्री आगमन होते. हा धर्मध्वज उभारून त्या सर्व दैवी शक्तींचे स्वागत केले जाते आणि विश्वकल्याणासाठी प्रार्थना केली जाते.
कुंभमेळ्याच्या मुख्य धर्मध्वजावर (उदा. नाशिक सिंहस्थ कुंभमेळा) साकारण्यात आलेल्या प्रत्येक चिन्हाला विशेष अर्थ आहे:
• अमृतकुंभ (कलश): हा गोदामातेचे अमरत्व, मुक्ती आणि समुद्रमंथनाच्या पवित्र परंपरेचे प्रतीक आहे.
• चंद्र आणि सूर्य: हे काळाचे प्रतीक आहेत. जोवर जगात चंद्र आणि सूर्य राहतील, तोवर ही कुंभमेळा परंपरा निरंतर चालू राहील, हे याद्वारे दर्शवले जाते.
• श्री आणि ओम: हे हिंदू धर्माचे शुभचिन्ह असून वातावरणात सकारात्मक ऊर्जा निर्माण करतात.
• मगर (वाहन): काही ध्वजस्तंभांवर गंगा-गोदावरीचे मुख्य वाहन असलेली मगर दाखवली जाते, जी दीर्घायुष्याचे प्रतीक आहे.
• रेशमी गोंडे व घुंगरू: ध्वजाला असणारे रेशमी गोंडे हे सामाजिक एकतेचे आणि संघशक्तीचे बोधक आहेत, तर घुंगरू आणि घंटा या अंतर्नाद व ब्रह्मनादाचे प्रतीक आहेत.
कुंभमेळ्यात फडकणारा भगवा ध्वज हा प्रखर वैराग्य, त्याग आणि हिंदू धर्माच्या रक्षणाचे प्रतीक आहे. प्रत्येक आखाड्याचा आपापला स्वतंत्र धर्मध्वज असतो. या ध्वजाच्या सावलीत साधू-संत आपली साधना करतात आणि कुंभमेळ्याच्या काळात धर्मध्वजाला साक्षी ठेवून विविध धार्मिक चर्चा व संमेलने पार पडतात.
अशी धार्मिक श्रद्धा आहे की, कुंभमेळ्याच्या पुण्यकाळात पृथ्वीवरील विविध पवित्र तीर्थे आणि देव-देवतांचे त्या क्षेत्री आगमन होते. हा धर्मध्वज उभारून त्या सर्व दैवी शक्तींचे स्वागत केले जाते आणि विश्वकल्याणासाठी प्रार्थना केली जाते.
कुंभमेळ्याच्या मुख्य धर्मध्वजावर (उदा. नाशिक सिंहस्थ कुंभमेळा) साकारण्यात आलेल्या प्रत्येक चिन्हाला विशेष अर्थ आहे:
• अमृतकुंभ (कलश): हा गोदामातेचे अमरत्व, मुक्ती आणि समुद्रमंथनाच्या पवित्र परंपरेचे प्रतीक आहे.
• चंद्र आणि सूर्य: हे काळाचे प्रतीक आहेत. जोवर जगात चंद्र आणि सूर्य राहतील, तोवर ही कुंभमेळा परंपरा निरंतर चालू राहील, हे याद्वारे दर्शवले जाते.
• श्री आणि ओम: हे हिंदू धर्माचे शुभचिन्ह असून वातावरणात सकारात्मक ऊर्जा निर्माण करतात.
• मगर (वाहन): काही ध्वजस्तंभांवर गंगा-गोदावरीचे मुख्य वाहन असलेली मगर दाखवली जाते, जी दीर्घायुष्याचे प्रतीक आहे.
• रेशमी गोंडे व घुंगरू: ध्वजाला असणारे रेशमी गोंडे हे सामाजिक एकतेचे आणि संघशक्तीचे बोधक आहेत, तर घुंगरू आणि घंटा या अंतर्नाद व ब्रह्मनादाचे प्रतीक आहेत.
कुंभमेळ्यात फडकणारा भगवा ध्वज हा प्रखर वैराग्य, त्याग आणि हिंदू धर्माच्या रक्षणाचे प्रतीक आहे. प्रत्येक आखाड्याचा आपापला स्वतंत्र धर्मध्वज असतो. या ध्वजाच्या सावलीत साधू-संत आपली साधना करतात आणि कुंभमेळ्याच्या काळात धर्मध्वजाला साक्षी ठेवून विविध धार्मिक चर्चा व संमेलने पार पडतात.
कुशावर्त तीर्थ त्र्यंबकेश्वरच्या धर्मध्वजावरील प्रत्येक प्रतीक सांगतंय श्रद्धा, परंपरा आणि ज्योतिषशास्त्राचा अनोखा संगम
